يلدا از نظر معني معادل با کلمه نوئل از ريشه ناتاليس رومي به معني تولد است و نوئل از ريشه يلدا است . واژه يلدا سرياني و به معني ولادت است . ولادت خورشيد ( مهر و ميترا ) و روميان آن را ( ناتاليس انويکتوس ) يعني روز ( تولد مهر شکست ناپذير ) نامند .

نکته زيبا و بيادماندني بلندترين شب سال در اين است که همه ايرانيان اعم ازفارس،ترک،کرد،لر،بلوچ و عرب،شب يلدا را شب جشن،شادي، دور هم‌نشيني ، مهرورزي،دوستي و صداقت مي‌دانند.

آنچه در اين ميان و برگزاري آيين‌هاي ويژه شب يلدا جالب است شباهت‌هاي جشن کريسمس به يلدا است، مورخان مي‌گويند اين جشن گرچه متعلق به مسيحيان است اما در اصل از ايران باستان و آيين"مهر"(ميترائيسم) گرفته شده و به همين دليل، با دي و شب يلداي ايراني همزادي و اشتراکات فراوان دارد.
زمان "کريسمس" اکنون نيز ميان شاخه‌هاي مختلف مسيحيت اعم از ارتدوکس ، کاتوليک و پروتستانها، متفاوت است و هريک، مبنايي را براي آن تعيين کرده‌اند گرچه همگي به سالروز تولد "مهر" (ميترا) - خداي پاکي- در ايران باستان نزديکند. با يلدا واپسين ساعات خزان گذر مي‌کند و صداي پاي زمستان با سوزي سرد اما نوازشگر به گوش مي‌رسد.خيانها شلوغ و پر رفت و آمد است انگار نفس گرم شب يلدا و دور هم نشستن، سوز سرما را از ياد برده‌است.

اول دي (مصدف با اول ذي الحجه) سالروز ازدواج دو درياي الهي است دو دريايي که با پيوند انها دو لؤلؤ و يک مرجان پديد آمدند....ازدواجي مبارک و فرخنده..سالروز اين ازدواج را به شما دوستداران ائمه تبريک ميگويم.

دوم دي هم روز تولد منه! تولدم مبارک!